ทำไมกล้วยไม้สายพันธุ์หนึ่งที่เคยผลักดันเศรษฐกิจไทยมานานหลายทศวรรษ ถึงเลือนหายไปจากตลาด?

และทำไมศิลปินถึงยอมใช้เวลาหลายปีเพื่อตามหามัน ทั้งในแปลงปลูก ไปจนถึงความทรงจำเควียร์ส่วนบุคคล?

“จะร่วงหล่นเพื่อหวนคืน” คือการเดินทางอันยาวนานของ นรภัทร ศักดิ์อาธรทรัพย์ ที่เริ่มต้นจากความหลงใหลในกล้วยไม้ตั้งแต่วัยเด็ก จนนำพามาสู่การตามรอยกล้วยไม้ “ปอมปาดัวร์” สายพันธุ์ที่เคยทำให้ไทยก้าวสู่เวทีโลก แต่กลับถูกเศรษฐกิจ ความต้องการตลาด และอัตลักษณ์แบบใหม่ของชาติค่อยๆ กลืนให้เลือนหายไป

จากภาพคนงานขนน้ำหนักของความหวังเข้า–ออกโรงเรือนตรงข้ามบ้าน สู่คำถามใหญ่เรื่องอำนาจ มาตรฐานความงาม และสิ่งที่สังคมเลือกจะจดจำหรือปล่อยให้เลือนหาย

ภัณฑารักษ์ พอใจ อัครธนกุล ร่วมต่อยอดการค้นคว้านี้ให้กลายเป็นนิทรรศการที่พาเราผ่านภูมิทัศน์สองโลก โลกของ “ปอมปาดัวร์” กล้วยไม้ที่ครั้งหนึ่งเคยยกฐานะประเทศไทยในตลาดโลก แต่วันนี้กลับเลือนหายไปอย่างไร้คำอธิบาย และโลกของ “โซเนีย” สายพันธุ์ที่เติบโตจากความต้องการของทุนนิยม จนกลายเป็น “ภาพจำแบบเดียว” ที่แทบจะทับเสียงอื่นให้เงียบลง ซึ่งจะนำเราเข้าสู่คำถามเรื่องอำนาจ ลัทธิล่าอาณานิคม และกระบวนการทำให้ทุกอย่าง “เหมือนกันหมด” ทั้งกับกล้วยไม้…และกับมนุษย์

ปอมปาดัวร์กลับมาปรากฏในนิทรรศการนี้ในฐานะความทรงจำที่ทั้งเร้าใจและเจ็บปวด กลีบดอกที่เหมือนผิวหนังมนุษย์ ชั้นกระดาษโปร่งใสบรรจุคำสารภาพที่ศิลปินไม่เคยพูดให้ใครฟัง ประติมากรรมทองคำที่สร้างขึ้นจากเพียงคำบอกเล่า การระลึกถึง และภาพถ่ายใบเดียว งานทุกชิ้นเหมือนการค่อยๆ ขุดชิ้นส่วนตัวตนที่เคยหล่นหาย…ให้หวนคืนอีกครั้ง

ในอีกฟากหนึ่งคือ “โซเนีย” สายพันธุ์ที่ครองตลาดทุกวันนี้ เหมือนภาพโฆษณาที่ขาย “ความสมบูรณ์แบบ” ซ้ำไปซ้ำมา และศิลปะจัดวางที่เชิญให้ผู้ชม “ตั้งราคา” ดอกไม้ด้วยตนเอง เพื่อให้เราได้เผชิญหน้ากับคำถามง่ายๆ ที่ตอบยากที่สุด “อะไรกันแน่ที่ทำให้สิ่งหนึ่งมีคุณค่า?" เหมือนกระจกสะท้อนโลกทุนนิยมที่นิยามคุณค่าจากความต้องการ ไม่ใช่ “ความหมาย”

ในที่สุด กล้วยไม้ทั้งสองสายพันธุ์จึงกลายเป็นกระจกสะท้อนชีวิตเรา ความคลุมเครือ การต่อรองตัวตน ความเงียบที่ซ่อนอยู่ใต้เปลือกนอกที่สังคมยอมรับ และคำถามว่ามนุษย์มีสิทธิ์แค่ไหนในการกำหนดการอยู่รอดของสิ่งมีชีวิตอื่น…รวมถึงตัวเราเอง

นี่ไม่ใช่เพียงนิทรรศการเกี่ยวกับดอกไม้ แต่เป็นการชวนเรามองกลับไปที่สิ่งที่เราปล่อยให้ร่วงหล่น และตั้งคำถามว่าอะไรควร “หวนคืน”

นิทรรศการ “จะร่วงหล่นเพื่อหวนคืน” โดย นรภัทร ศักดิ์อาธรทรัพย์
เปิดวันที่ 18 ธันวาคม 2568 เวลา 18.30 น.
ณ ชั้น 1 เอส เอ ซี แกลเลอรี

ขอขอบคุณ คุณกฤษณา มีขำ นายกสมาคม ผู้ส่งออกดอกกล้วยไม้ไทย, คุณสุกัญญา รุจิโชค และคุณกาญจนาภรณ์ มีขำ จาก JZIM ORCHID สำหรับการสนับสนุน